Oorlog mijne heren? Dan staken de dames ….;-))

Oorlog mijne heren? Dan staken de dames ….;-))

Lysistrata performance on 3-3-2003 in utrechtOorlog mijne heren? Dan gaan de dames niet meer van bil. ‘Dat is de keiharde werkelijkheid in Lysistrata, Aristofanes’ komedie uit 411 voor Christus. Acteurs uit 58 landen verenigden zich op 3-3-2003 in een wereldomspannende leesvoorstelling’.(Volkskrant 3-3-2003, lees het hele artikel op Vk.nl dossier )

Theatraal protest tegen de oorlog in Irak. Vandaag, 3 maart, precies 8 jaar geleden.
‘Op initiatief van de New Yorkse actrice Katryn Blume is Lysistrata op 3-3-2003 in 1009 steden en 56 landen door theatermakers opgevoerd. In Utrecht werd dit idee door de Utrechtse theatermaakster Karen de Vries ten uitvoer gebracht. De Irakese dichter Ali Al-Bazzaz droeg voor de voorstelling zijn gedicht ‘Een land als circels’ voor en ter afsluiting ‘Trossen voor jou’. De vrouwen in deze oude Griekse komedie weigeren elke vorm van sex, zolang hun mannen hun oorlogszucht niet laten varen. Een heuse theatrale betoging, maar dan zonder spandoeken’. (Utrechts nieuwsblad 4-3-2003)

‘Met de voorstellingen willen de deelnemers aan de Amerikaanse regering duidelijk maken hoe groot en breed het verzet tegen de voorgenomen preventieve oorlog tegen Irak is’. ( NRC 27-2-2003)
Heeft Laura Bush haar slaapkamerdeur al op slot gedaan?Van New York en Buenos Aires tot Singapore, Athene en Utrecht. Nog nooit heeft de internationale theaterwereld zo massaal zijn stem laten horen.  Luister naar de radiouitzending aan dit project gewijd: Geen sex, geen oorlog? (RVU, ecucatieve omroep)

Saamhorigheid
Ik las de oproep van Kathryn in januari 2003 op internet en besloot meteen mee te doen. Ik vond 37 acteurs enthousiast en bereid om belangeloos te repeteren en te spelen, Hans Hoes deed de regie, de Blauwe zaal in Utrecht gaf ons de ruimte voor de repetities en de voorstellingen, we vonden een paar sponsors en verder zou het publiek een vrijwillige bijdrage leveren.
Binnen een maand stond het hele project er, de zaal zat vol en radio, televisie en alle kranten deden verslag van deze bijzondere gebeurtenis. Onze antiek-Griekse anti-oorlogssatire ‘Lysistrata’werd hartelijk verwelkomd door alle tegenstanders van oorlog.

Apotheose
De oorlog kwam er desondanks toch en nu weten we allemaal dat het een overbodige oorlog is geweest met alleen maar verliezers.
Ons gaf het een krachtig gevoel. We deden iets, iets wat wij konden doen, we lieten onze stem horen. De saamhorigheid en de energie waarmee zo’n project in vier weken gerealiseerd wordt is fantastisch. Belangeloos, bijna met gesloten beurzen, met passie gebracht.
Ik geloof dat, als wij allen samenwerken vanuit ieders unieke kwaliteiten, en die delen met elkaar,  dat wij dan met elkaar een vredige samenleving kunnen maken.
Hierbij nogmaals mijn bewondering voor iedereen die meedeed aan ‘Lysistrata’.

Lysistrata performance on 3-3-2003 in utrecht

Acteurs Lysistrata:
Lysistrata: Catherine ten Bruggencate
Koorleidster: Barbara Pouwels
Kalonike: Antoinette Jelgersma
Lampito: Sjoera Rétèl
Myrrhine: Nienke Römer
Regieaanwijzingen: Sandra Mattie
Koor en oude Vrouw: Nelleke Zitman
Koorleider: Hans Hoes
Regent: Maarten Wansink
Kinesias: Wannie de Wijn
Atheens gevolmachtigde: Has Drijver
Spartaan: Ernst Zwaan
Regie: Hans Hoes
Vrouwenkoor:
Fem Petraeus, Yvonne Toeset, Connie Visser, Christien Wagener, Janneke Holwarda, Josephine van der Laan, Maeve van der Steen, Laura Hagt, Jette Bakker, Irene Kuiper, Marianne Kuyper, Annelies Ibes, Paulien Vos, Karen de Vries, Thecla Groot Koerkamp, José Goes, Brenda Troll, Martina van Deenen.
Mannenkoor:
Bert van de Roest, Howard van Dodemont, Jaap Postma, Toon der Kinderen, Ruud van Andel, Floris Koot
Organisatie/regieassistent: Karen de Vries
Met dank aan: Stadsschouwburg Utrecht, Uitgeverij Querido, Hein L. van Dolen (vertaler), Yvonne Toeset, Pauline Veltman, Louk Stumpel (website),Maud van Wielink, Klaas Wiedijk, Jannie Oosterhuis, Janneke Holwarda, Jorieke Aaftink, Gerdien van Kerkhof, Mark Bergwerff (geluid), Jaap Postma.
Sponsors: GREEP, Management en Organisatieontwikkeling, Centre for Motivation & Change, Nederlandse Vereniging van Trainingsacteurs, Karidiès Centrum voor Griekse cultuur en Theater, Edburgh consultants bv.

Lysistrata 2003 foto’s

Griekse tragedies en komedies

Ploutos van Aristophanes

Ploutos van Aristophanes

Ploutos

Armoede of Rijkdom, werken of geld hebben?
Is de god van het Kapitaal arm en de godin van de Armoede rijk?

Aristophanes schreef in 388 v. Chr.zijn laatste komedie “Ploutos” : de blinde godheid van het kapitaal/ de rijkdom. Ploutos werd ziende geboren en Zeus sloeg hem met blindheid omdat hij alleen edele en goede mensen gelukkig maakte met Rijkdom.
In zijn blijspel “Ploutos” schildert Aristophanes de willekeur, waarmee de god zijn gaven uitdeelt.


Korte inhoud

De bejaarde hoofdpersoon van dit blijspel heet Chremylos. Hij heeft, samen met zij slaaf karion, een bezoek gebracht aan het heiligdom van Delfi om daar de god om raad te vragen over de toekomst van zijn zoon. Apollo heeft hem geantwoord dat hij de eerste man die hij na zijn vertrek uit de tempel tegenkomt mee naar huis moet nemen. Deze persoon blijkt Ploutos, de blinde armoedig geklede god van het kapitaal, te zijn. Chremylos beloof hem genezing en die zullen ze, samen met enkele anderen, gaan zoeken in de tempel van Asklepios. Voor het zover is, kruist Penia, de godin van de armoede en geldgebrek, hun pad. Zij durft te beweren dat alleen zij de ware weldoenster van de mensheid is: door haar toedoen blijven de mensen aan het werk, terwijl ledigheid des duivels oorkussen is.
Na een felle woordenstrijd wordt deze vervaarlijke vrouw verdreven.

Nadat Kapitaal van zijn blindheid is genezen, maakt hij Chremylos en allen die het verdienen rijk. De gevolgen laten niet op zich wachten. Eerst verschijnt een Eerlijk Man om de god te bedanken en daarna een verachtelijke verklikker die brodeloos is geraakt. Vervolgens doet een oude vrouw haar beklag over het feit dat haar jeugdige minnaar, voor wiens gunsten zij tot dan toe had betaald, geen interesse meer in haar geld toont. Zelfs de god Hermes dient zich aan. Hij maakt melding van de woede van Zeus, die jaloers is geworden op de ‘nieuwe rijken’. Hermes probeert zelf een baantje bij Chremylos te krijgen en mag als keukenhulp werken. Als laatste meldt zich een priester van Zeus. Ook hij geeft er de voorkeur aan om bij Chremylos en Ploutos in dienst te treden, omdat hij als Zeuspriester bij gebrek aan offers de hongerdood dreigt te sterven. Het stuk eindigt met een feeststoet naar de Akropolis, waar Ploutos een plaats achterin het Parthenon zal krijgen. *

Voorstelling in Epidavros 2010

Ter gelegenheid van de grote financiele crisis speelt het Art Theatre Karolos Koun de komedie “Ploutos” als “Rijkdom, Armoede, Triomf’, vertaald en geregisseerd door John Varveris en Diagoras Chronopoulos.
Deze voorstelling over oneerlijke verdeling van geld en sociale ongelijkheid geeft de godin van de armoede een centrale plaats in de komedie en laat zien hoe goed haar argumenten zijn:

Jullie kunnen de zaken niet helder meer zien,
jullie vormen een duo van zwetsers.
Want indien Kapitaal weer gaat zien en hij biedt
aan de mensen een deel van zichzelf aan,
dan zal geen ambacht meer worden verricht
en geen vak zal meer worden beoefend.

Zeg, wie ploegt dan het land, heb je daaraan gedacht?
Of wie oogst nog het graan van Demeter,
als hij net zo goed lui en nalatig kan zijn
en het werk ook kan laten versloffen?

Wil je slapen op een bed? Nou vergeet het dan maar,
want een bed is er niet meer te krijgen.
Geen tapijt op de vloer, want geen mens die dat weeft.
Waarom zou hij? Hij bulkt van de centen.

En bekijk in de stad de politici eens,
die, zolang ze in armoede leven,
alles doen voor het heil van het volk en de staat.
Maar zodra ze de poet binnen hebben,
(door gemeenschapsgelden te klauwen), dan zijn
ze ineens criminelen geworden.*

* Teksten uit de vertaling van Ploutos: “Kapitaal” door Hein L. Van Dolen  ISBN: 9789025302023 ( Athenaeum Polak)

Radio-documentaire “Op zijn Grieks” van Marlous Lazal over deze voorstelling met een interview met Karen: 14 november, 21.04 uur op Radio1 bij Holland Doc
(Het programma heet: “Mijn geest blijft springen”. De eerste 10 minuten zijn gewijd aan “Op zijn Grieks”.)

“Ploutos” van Aristophanes door Art Theatre Karolos Koun. 14 aug. 2010 Theater van Epidavros, Griekenland.

Griekse tragedies en komedies

Griekse tragedies en komedies

Tragedies en Komedies

Het Klassieke Griekse Theater; toneelstukken die in de 5e eeuw voor Christus zijn geschreven. Daarvan zijn 32 tragedies en 11 komedies bewaard gebleven. Nog steeds worden deze stukken veel gespeeld, en niet alleen in Griekenland, maar over de hele wereld. Ze zijn nog steeds actueel.

Komedie, betekent eigenlijk “Optochtlied”, een vrolijke stoet van aangeschoten mensen.Komedie wekt de lachlust op, omdat iemand een fout begaat of omdat iemand de slechte kanten van zijn karakter toont. De onderwerpen van de komedies waren ontleend aan actuele gebeurtenissen en de politiek. De Goden spelen daarin altijd een grote rol om de conflicten op te lossen.

Tragedie wordt ook wel Drama genoemd en dat betekent “handelen”. Het gaat altijd om een ernstige handeling. Iets wat niet goed afloopt.
De onderwerpen van de tragedies, waren ontleend aan de mythologie en geschiedenis. De mythische verhalen zijn eeuwenlang mondeling overgeleverd, voorgedragen door zangers en onder elkaar verteld. In de 8e eeuw zijn vele van deze verhalen opgeschreven, waarvan alleen de Ilias en de Odyssee van Homerus bewaard gebleven zijn. De heldendaden in de oorlog om Troje, maar ook de tragische familiegeschiedenissen van het koningshuis van Atreus en Thebe waren een dankbaar onderwerp.

Oorsprong
Van huis uit was het theater een Godvruchtig oord, de plaats voor de Dionysoscultus.
Deze God, de God van de bezieling, “het enthousiasmos”, de wijn, de extase en de levenskracht werd oorspronkelijk op de Peloponnesos aanbeden met sportwedstrijden, zang en dans.
Tegen de 6e eeuw v. Chr.waren deze feesten uitgegroeid tot religieuze festivals.

Het koorlied dat ter ere van Dionysos gezongen werd “de dithýrambos” had een verhalend karakter en al werd Dionysos eer bewezen in het lied, de inhoud van het verhaal hoefde niet per se met hem te maken te hebben. De zangers zongen en dansten in een kring rond het altaar. Vandaar dat de oorspronkelijke vorm van de orchestra in het theater rond is zoals dat in Epidavros nog bewaard is gebleven.
Op een gegeven moment maakte de leider van het dithýrambekoor zich los van de groep en ging een individuele rol spelen. Toen is het theater ontstaan. Uit deze vroegste periode waarin slechts 1 acteur met het koor optrad zijn geen stukken bewaard gebleven.
Later hebben de dichters meerdere acteurs toegevoegd.

In de beroemde 5e eeuw voor Chr. waren er vele Tragedie- en Komediedichters, alleen zijn niet van allen stukken overgebleven.
De overlevering laat ons nog slechts de toneelstukken na van 3 tragedie-dichters; Aischylos, Sofokles, en Euripides en 1 komedie-dichter; Aristofanes.

Nu
Je kunt hedendaagse opvoeringen van deze toneelstukken iedere zomer in het theaterfestival van Epidavros in het antieke theater van Epidavros beleven.